Đồng Tháp có gần 17.000 ha khóm, sản lượng hơn 260.000 tấn mỗi năm. Để nâng cao giá trị cây khóm, ngành nông nghiệp tỉnh xác định cần cải thiện sức khỏe đất, tổ chức lại liên kết tiêu thụ và đẩy mạnh chế biến sâu.

Thực trạng vùng khóm:

• Vùng trồng: Khóm được trồng tập trung ở các xã Tân Phước 1, Tân Phước 2, Tân Phước 3 và Hưng Thạnh, trên nền đất phèn. Riêng xã Tân Phước 1 có hơn 7.400 ha, chiếm khoảng 70% diện tích canh tác của xã.
• Giống và lợi nhuận: Hai giống chủ lực là Queen và MD2. Khi sản xuất thuận lợi, lợi nhuận đạt khoảng 145–150 triệu đồng/ha.
• Khó khăn: Sản xuất còn phân tán, liên kết giữa nông dân, HTX và doanh nghiệp chưa chặt chẽ. Đầu ra phụ thuộc nhiều vào thị trường trái tươi, trong khi năng lực chế biến sâu còn hạn chế.
• Đất suy giảm: Sau nhiều năm canh tác liên tục, đất giảm độ phì nhiêu. Nguyên nhân là nhiều hộ bón phân theo kinh nghiệm, lạm dụng phân hóa học và ít bổ sung chất hữu cơ. Điều này vừa làm tăng chi phí, vừa ảnh hưởng đến chất lượng đất về lâu dài.

Giải pháp cải thiện canh tác:

• Đội kỹ thuật tại vườn: HTX Nông nghiệp Khóm Tân Phước 1 lập đội kỹ thuật xuống từng vườn. Đội kiểm tra đất, xác định nguyên nhân sâu bệnh và hướng dẫn quy trình chăm sóc theo từng giai đoạn sinh trưởng của cây.
• Bón phân hợp lý: HTX định hướng giảm phân hóa học, tăng phân hữu cơ, kết hợp với các sản phẩm hữu cơ vi sinh làm từ phụ phẩm trái cây để cải tạo đất.
• Canh tác đồng bộ: Hội Nông dân xã phối hợp với HTX hướng dẫn nông dân dùng phân bón hợp lý và chủ động phòng trừ sâu bệnh. Mục tiêu là hạn chế tình trạng mỗi hộ làm một kiểu, gây khó kiểm soát chất lượng nguyên liệu.

Định hướng phát triển ngành hàng:

• Liên kết từ đầu: Theo ông Lê Chí Thiện, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Đồng Tháp, doanh nghiệp cần tham gia ngay từ khâu quy hoạch vùng trồng, rồi đến sản xuất, thu hoạch, bảo quản và tiêu thụ.
• Truy xuất nguồn gốc: Đẩy mạnh canh tác an toàn, quản lý vùng trồng bằng mã số và nâng cao khả năng truy xuất nguồn gốc.
• Kinh tế tuần hoàn: Tận dụng phụ phẩm sau thu hoạch để tạo thêm sản phẩm và nguồn thu.
• Thương hiệu và thị trường: Xây dựng thương hiệu khóm Tân Phước, phát triển du lịch nông nghiệp và mở rộng xuất khẩu.

Ông Nguyễn Thanh Nhàn, Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp, nhấn mạnh rằng cây khóm chỉ phát huy được hết lợi thế khi hội đủ các điều kiện: vùng nguyên liệu được tổ chức bài bản, đất được cải thiện, quy trình canh tác được kiểm soát và đầu ra ổn định.

Lê Hoàng Vũ

Nguồn: Báo Nông nghiệp và Môi trường