Thay đổi cách nghĩ, tăng sức khỏe cho vườn tiêu
Tại xã Sơn Thành (tỉnh Đắk Lắk), người trồng tiêu đang dần phục hồi vườn cây và ổn định sản xuất nhờ chuyển sang canh tác theo hướng hữu cơ.
Mô hình của gia đình anh Trần Ngọc Sơn (thôn Tịnh Thọ):
- Quy mô: vườn tiêu 1,2 ha, trồng hàng cách hàng và cây cách cây 2,5 m. Năm 2017, vườn bị ngập úng nặng sau mưa bão, cây nhiễm thán thư, chết nhanh, chết chậm. Năm 2018, gia đình giữ lại hệ thống choái sống để trồng lại và thay đổi toàn bộ cách chăm sóc.
- Giữ thảm cỏ tự nhiên: thay vì làm sạch cỏ như trước, anh để cỏ ở mức vừa phải trong mùa mưa để đất tơi xốp, chống xói mòn và hạn chế bùn đất mang mầm bệnh bắn lên gốc. Sang mùa nắng, cỏ được cắt và để lại tại vườn để giữ ẩm, bổ sung hữu cơ.
- Thoát nước: đào rãnh thoát nước sâu, thông thoáng giữa các hàng tiêu.
- Phân bón và thuốc: ưu tiên phân bò, phân gà ủ hoai kết hợp thuốc bảo vệ thực vật sinh học. Phân hóa học chỉ dùng lượng nhỏ, thuốc đặc trị chỉ phun khi rệp xuất hiện nhiều. Gia đình tưới phun mưa và phòng bệnh định kỳ vào mỗi dịp giao mùa.
- Hiệu quả: năm ngoái, khoảng 6 sào tiêu (1.000 m²/sào) cho 2 tấn tiêu khô, có đám đạt 5 tạ/sào. Với giá khoảng 150.000 đồng/kg, gia đình thu về khoảng 300 triệu đồng và đang chuẩn bị đất trồng thêm 3 sào.
Hướng sản xuất bền vững của cả vùng:
Theo ông Đàm Xuân Huyên, Trưởng phòng Kỹ thuật Công ty cổ phần Vinacafe Sơn Thành, diện tích quy hoạch của công ty hiện còn khoảng 450 ha, trong đó khoảng 250 ha là hồ tiêu (hơn 100 ha đang kinh doanh). Từ năm 2019, công ty đẩy mạnh sản xuất theo hướng hữu cơ kết hợp quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) để giảm phân bón và thuốc hóa học. Công ty đầu tư mương thoát nước cấp một, còn người nhận khoán tự đào mương cấp hai, cấp ba trong từng lô. Quy trình kỹ thuật được ban hành hằng tháng và cập nhật qua nhóm Zalo để bà con kịp thời khoanh vùng, xử lý sâu bệnh.
Nhờ đó, bệnh chết nhanh, chết chậm trên vườn tiêu của công ty hầu như không còn, các bệnh thán thư, nấm hồng cũng được kiểm soát tốt. Dù mưa lũ cuối năm 2025 gây thiệt hại khoảng 100 tỷ đồng, các vườn cây đến nay đã phục hồi ổn định. Năng suất bình quân đạt 2,5–3,5 tấn/ha, vườn chăm kỹ đạt 5–6 tấn/ha. Với giá quanh 150.000 đồng/kg, người trồng có thể lãi khoảng 250 triệu đồng/ha mỗi năm.
Ông Võ Bá Đạt, Chủ tịch UBND xã Sơn Thành cho biết, tiêu ở địa phương thu hoạch lệch vụ từ tháng 6 đến cuối tháng 7 dương lịch, muộn hơn các vùng trọng điểm khác. Hạt tiêu Sơn Thành có vị cay nồng, thơm đậm, đã 2 lần đạt chứng nhận OCOP 3 sao và phần lớn được thương lái thu mua tại chỗ cho các doanh nghiệp chế biến xuất khẩu.
Kim Sơ















